ماسوله پنهان: معرفی ۱۰ روستای پلکانی بکر و ناشناخته در ایران.
اگرچه ماسوله مشهورترین روستای پلکانی ایران است، اما جغرافیای کوهستانی این سرزمین، گنجینه‌هایی مشابه و حتی بکرتر را در دل خود جای داده است. در این مقاله به معرفی ۱۰ روستای پلکانی می‌پردازیم که هنوز اصالت خود را حفظ کرده و مقصدی عالی برای طبیعت‌گردان و جست‌وجوگران سکوت هستند.
نگین‌های پلکانی در غرب ایران (کردستان و اورامانات)
منطقه اورامانات به دلیل شیب تند کوه‌ها، مهد معماری پلکانی در ایران است که به تازگی در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز ثبت شده است.
۱. روستای پالنگان (کامیاران)
پالنگان یکی از زیباترین روستاهای کردستان است که رودخانه‌ای خروشان از میان آن می‌گذرد. خانه‌ها در دو طرف دره به صورت پلکانی ساخته شده‌اند. علاوه بر معماری، چشمه‌های پرآب و پخت ماهی کباب به روش سنتی، از جذابیت‌های اصلی این روستا است.
۲. اورامان تخت (سروآباد)
این روستا پیرِ تمامی روستاهای پلکانی است. خانه‌های سنگی بدون ملات (خشک‌چین) که در دل کوه بنا شده‌اند، منظره‌ای با ابهت ایجاد کرده‌اند. مراسم آیینی «پیر شالیار» هر ساله هزاران نفر را به این روستای افسانه‌ای می‌کشاند.
۳. روستای هجیج (پاوه)
هجیج در میان دره‌ای عمیق و در کنار رودخانه سیروان قرار دارد. این روستا به دلیل استفاده از سنگ در تمام بناها و پنجره‌های رنگی‌اش شهرت دارد. نزدیکی به چشمه معدنی «بل» نیز بر جذابیت آن افزوده است.
روستاهای پلکانی در شرق و شمال شرق
در مناطق کویری و کوهستان‌های شرق ایران نیز، معماران باستان از سبک پلکانی برای بهره‌وری از زمین استفاده کرده‌اند.
۴. روستای نایبند (طبس)
نایبند به «ماسوله کویر» معروف است. این روستا بر فراز کوهی در دل کویر لوت قرار گرفته و اطراف آن را نخلستان‌های انبوه فرا گرفته است. تضاد رنگ خشت و گل خانه‌ها با سبزی نخل‌ها، منظره‌ای خیره‌کننده خلق کرده است.
۵. روستای کنگ (طرقبه)
در نزدیکی مشهد، روستای هزارساله کنگ قرار دارد. این روستا به دلیل استقرار بر روی دامنه‌های کوه بینالود، معماری پلکانی بسیار جذابی دارد و مقصد محبوب کوهنوردان و طبیعت‌گردان خراسان است.
۶. روستای اسفیدان (بجنورد)
این روستا در دره‌ای عمیق قرار دارد و خانه‌هایش با نظمی خاص بر دوش یکدیگر سوار شده‌اند. اسفیدان به دلیل وجود آبشارهای متعدد، غارهای تاریخی و درختان صندل با قدمت چندصدساله، یکی از توریستی‌ترین نقاط خراسان شمالی است.
از شمال تا مرکز: تنوع اقلیم و معماری
۷. روستای سرآقاسید (کوهرنگ)
این روستا در استان چهارمحال و بختیاری، یکی از بکرترین نقاط ایران است. سرآقاسید تنها در ۶ ماه از سال که برف‌ها آب می‌شوند قابل دسترسی است. سبک زندگی عشایری و معماری پلکانی آن، شما را به قرن‌ها پیش می‌برد.
۸. روستای بوژان (نیشابور)
بوژان در دامنه‌های جنوبی رشته‌کوه بینالود قرار دارد. وفور باغ‌های میوه و رودخانه‌ای که از میان روستا می‌گذرد، بوژان را به زمردی سبز در میان کوهستان تبدیل کرده است.
۹. روستای زنوزق (مرند)
این روستا در آذربایجان شرقی، عنوان «بزرگ‌ترین روستای پلکانی ایران» را یدک می‌کشد. نکته جالب درباره زنوزق، پشت‌بام‌های آن است که در تابستان با طبق‌های برگه زردآلو و آلوچه پوشیده می‌شوند و منظره‌ای سرخ و نارنجی به روستا می‌بخشند.
۱۰. روستای اشتبین (جلفا)
روستایی تاریخی در حاشیه رود ارس که به دلیل کتیبه‌های میخی و معماری خاصش به «ماسوله آذربایجان» معروف است. خانه‌های این روستا دارای ایوان‌های چوبی بزرگی هستند که رو به جنگل‌های ارسباران باز می‌شوند.
هر یک از این روستاها، داستانی از انطباق هوشمندانه انسان با سخت‌ترین شرایط جغرافیایی را روایت می‌کنند. بازدید از این مناطق، علاوه بر لذت بصری، به پایداری اقتصاد محلی و حفظ این میراث‌های گرانبها کمک می‌کند.
سفر به کاشان از خانه‌های تاریخی تا کویر ابوزیدآباد
جاذبه‌های پنهان شیراز راهنمای کامل حافظیه، سعدیه و باغ ارم
سفر به اصفهان ۴۸ ساعت گشت‌وگذار کامل در نصف جهان
رشت و گیلان‌گردی راهنمای طبیعت، غذا و شهرهای اطراف
راهنمای جامع سفر به تهران از برج میلاد تا کاخ گلستان
